Κλάδεμα πορτοκαλιάς: ο σωστός τρόπος για πιο υγιές δέντρο

Ο στόχος δεν είναι να μικρύνουμε απλώς το δέντρο. Θέλουμε να μπει φως και αέρας στο εσωτερικό, να φύγουν ξερά, άρρωστα και μπερδεμένα κλαδιά, να διατηρηθούν οι παραγωγικές ποδιές και να γίνονται καθαρές τομές με τα σωστά εργαλεία κλαδέματος.

Πότε γίνεται το κλάδεμα της πορτοκαλιάς

Η καλύτερη εποχή εξαρτάται από την ποικιλία, την περιοχή και το πότε τελειώνει η παραγωγή. Γενικός κανόνας: κλαδεύουμε μετά τη συγκομιδή, σε περίοδο χωρίς παγετούς και χωρίς συνεχόμενες βροχές.

Για τις περισσότερες ποικιλίες, το κλάδεμα γίνεται προς το τέλος του χειμώνα ή στις αρχές της άνοιξης, όταν έχει “γλυκάνει” ο καιρός. Αν η περιοχή σου έχει όψιμους παγετούς, καλύτερα να περιμένεις λίγο, γιατί οι φρέσκες τομές και η νέα βλάστηση είναι πιο ευαίσθητες στο κρύο.

Υπάρχουν όμως και ποικιλίες, όπως η Βαλέντσια, που συγκομίζονται αργότερα. Εκεί το κλάδεμα μεταφέρεται μετά το τέλος της συγκομιδής, ακόμη και προς το καλοκαίρι. Δεν κλαδεύουμε επειδή “ήρθε ο μήνας”, αλλά επειδή το δέντρο έχει ολοκληρώσει την παραγωγή του και οι συνθήκες είναι ασφαλείς.

Απόφυγε το κλάδεμα σε ημέρες με πολλή υγρασία, βροχή ή έντονο καύσωνα. Οι καθαρές, στεγνές συνθήκες βοηθούν τις τομές να κλείσουν καλύτερα και μειώνουν τον κίνδυνο προβλημάτων.

Τι θέλουμε να πετύχουμε με το κλάδεμα

Στην πορτοκαλιά το κλάδεμα πρέπει να είναι επιλεκτικό. Δεν θέλουμε να “αδειάσει” υπερβολικά το δέντρο, ούτε να εκτεθούν ξαφνικά οι βασικοί βραχίονες στον ήλιο. Τα εσπεριδοειδή έχουν ευαίσθητο φλοιό και, αν ανοίξουμε πολύ την κόμη, μπορεί να εμφανιστούν ηλιοκαύματα σε κορμό και χοντρά κλαδιά.

Το σωστό κλάδεμα βοηθά:

Πώς κλαδεύουμε την πορτοκαλιά βήμα-βήμα

Πριν κόψεις, στάσου λίγο γύρω από το δέντρο και δες τη συνολική του εικόνα. Πού είναι πολύ πυκνό; Ποια κλαδιά μπλέκονται; Ποια ακουμπούν στο έδαφος; Ποια έχουν ξεραθεί; Αυτό το πρώτο “διάβασμα” του δέντρου είναι συχνά πιο σημαντικό από την ίδια την κοπή.

Ξεκίνα από τα εύκολα και απαραίτητα. Αφαίρεσε ξερά, σπασμένα, άρρωστα ή αδύναμα κλαδιά. Μετά προχώρα στους λαίμαργους βλαστούς που βγαίνουν από τον κορμό, τη βάση ή χαμηλά στο εσωτερικό του δέντρου και δεν βοηθούν τη δομή του. Αν υπάρχουν κλαδιά που διασταυρώνονται και τρίβονται μεταξύ τους, κράτα το πιο σωστά τοποθετημένο και αφαίρεσε το άλλο.

Στη συνέχεια, κάνε ελαφρύ αραίωμα στο εσωτερικό της κόμης. Δεν χρειάζεται να γίνει “κούφια” η πορτοκαλιά. Θέλουμε να περνά φως και αέρας, αλλά να παραμένει αρκετό φύλλωμα ώστε να προστατεύεται ο σκελετός του δέντρου.

Οι ποδιές, δηλαδή τα χαμηλότερα πλαϊνά παραγωγικά κλαδιά, χρειάζονται προσοχή. Αν ακουμπούν στο έδαφος ή εμποδίζουν την κυκλοφορία γύρω από το δέντρο, τις κονταίνουμε ελαφρά. Δεν τις αφαιρούμε όλες, γιατί συχνά είναι από τα πιο παραγωγικά σημεία της πορτοκαλιάς.

Για λεπτά και μεσαία κλαδιά, χρησιμοποίησε καλά ακονισμένα κλαδευτήρια και ψαλίδια. Για πιο χοντρά κλαδιά, ένα καθαρό πριόνι κλαδέματος θα κάνει πιο σωστή τομή από ένα ψαλίδι που ζορίζεται.

Νεαρή πορτοκαλιά: κλάδεμα διαμόρφωσης

Στα πρώτα χρόνια, η πορτοκαλιά χρειάζεται κυρίως διαμόρφωση. Θέλουμε να φτιάξουμε έναν δυνατό σκελετό, με βασικούς βραχίονες που έχουν καλή απόσταση μεταξύ τους και δεν τρίβονται. Το κλάδεμα πρέπει να είναι ήπιο, γιατί το πολύ αυστηρό κλάδεμα σε νεαρό δέντρο καθυστερεί την είσοδο στην παραγωγή.

Κράτα 3 έως 5 δυνατούς βασικούς βραχίονες, ανάλογα με τη μορφή του δέντρου, και αφαίρεσε σταδιακά βλαστούς που μεγαλώνουν προς το εσωτερικό, μπλέκονται ή χαλούν τη μελλοντική δομή. Δεν χρειάζεται να “τελειώσει” το σχήμα σε μία χρονιά. Στα νεαρά δέντρα, η σωστή διαμόρφωση γίνεται σταδιακά.

Μεγάλη πορτοκαλιά: κλάδεμα καρποφορίας

Στις παραγωγικές πορτοκαλιές, το κλάδεμα είναι περισσότερο συντήρηση και λιγότερο ανανέωση. Αφαιρούμε ό,τι εμποδίζει τον φωτισμό και τον αερισμό, διορθώνουμε το ύψος, κρατάμε τις δυνατές ποδιές και αφαιρούμε παλιές, σκιασμένες ή εξαντλημένες καρποφόρες βλαστήσεις.

Μην κόβεις αδιάκριτα ό,τι είναι μακρύ. Πρώτα δες αν το κλαδί είναι παραγωγικό, αν φωτίζεται καλά και αν βοηθά τη συνολική ισορροπία του δέντρου. Η πορτοκαλιά συνήθως ανταποκρίνεται καλύτερα σε μικρές, έξυπνες τομές παρά σε μεγάλο κλάδεμα που αφαιρεί απότομα πολλή βλάστηση.

Αν έχεις πολλές πορτοκαλιές ή κλαδεύεις συχνά, ένα ψαλίδι κλαδέματος μπαταρίας μπορεί να μειώσει αρκετά την κόπωση. Για λίγα δέντρα στον κήπο, ένα ποιοτικό χειροκίνητο κλαδευτήρι και ένα καλό πριόνι συνήθως αρκούν.

Παραμελημένη ή γερασμένη πορτοκαλιά

Σε παλιές ή παραμελημένες πορτοκαλιές, μην προσπαθήσεις να τα διορθώσεις όλα σε μία φορά. Το πολύ αυστηρό κλάδεμα μπορεί να στρεσάρει το δέντρο, να μειώσει απότομα την παραγωγή και να αφήσει εκτεθειμένους τους βραχίονες στον ήλιο.

Ξεκίνα με τα ξερά, άρρωστα και πολύ μπερδεμένα κλαδιά. Μετά αραίωσε το εσωτερικό και περιόρισε σταδιακά το ύψος ή το πλάτος, αν έχει ξεφύγει. Αν χρειάζεται να αφαιρεθούν μεγάλα κλαδιά, κάν’ το προσεκτικά και σε φάσεις. Για χοντρά κλαδιά ή πιο βαριές εργασίες, δες κατάλληλα αλυσοπρίονα μπαταρίας, πάντα με προσοχή και σταθερή στάση εργασίας.

Σε μεγάλες τομές, ειδικά σε χοντρά κλαδιά, καλό είναι να προστατεύεται η πληγή με κατάλληλο επουλωτικό. Επίσης, τα εργαλεία πρέπει να είναι καθαρά και απολυμασμένα, ιδιαίτερα αν κλαδεύεις περισσότερα από ένα δέντρα.

Συχνά λάθη στο κλάδεμα της πορτοκαλιάς

Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι το υπερβολικό κλάδεμα. Η πορτοκαλιά δεν είναι δέντρο που θέλει “κούρεμα” μέχρι να μείνουν οι βασικοί βραχίονες. Όσο περισσότερο φύλλωμα αφαιρείς, τόσο περισσότερο επηρεάζεις τη δύναμη του δέντρου και την επόμενη παραγωγή.

Δεύτερο λάθος είναι το απότομο άνοιγμα του κέντρου. Θέλουμε αέρα και φως, αλλά όχι γυμνό σκελετό εκτεθειμένο στον ήλιο. Καλύτερα να αφήσεις λίγη παραπάνω προστατευτική βλάστηση παρά να δημιουργήσεις εγκαύματα σε κορμό και χοντρά κλαδιά.

Τρίτο λάθος είναι οι κακές τομές. Μην αφήνεις μεγάλα “τακούνια”, γιατί ξεραίνονται και δυσκολεύουν την επούλωση. Μην κόβεις όμως και υπερβολικά κοντά στον κορμό με τρόπο που τραυματίζει τον κολάρο του κλαδιού. Η τομή πρέπει να είναι καθαρή, σταθερή και όσο γίνεται πιο φυσική για το δέντρο.

Τέλος, μην χρησιμοποιείς ακατάλληλο εργαλείο. Ένα στομωμένο ψαλίδι σκίζει το ξύλο, ένα μικρό κλαδευτήρι σε χοντρό κλαδί κουράζει το χέρι και κάνει κακή τομή, ενώ ένα βαρύ εργαλείο σε ψηλό σημείο αυξάνει τον κίνδυνο ατυχήματος.

Μετά το κλάδεμα

Μετά το κλάδεμα, μάζεψε τα κομμένα κλαδιά, ειδικά αν υπάρχουν ξερά ή προσβεβλημένα μέρη. Μην τα αφήνεις κάτω από το δέντρο, γιατί μπορεί να κρατήσουν υγρασία ή να φιλοξενήσουν εχθρούς και ασθένειες.

Παρακολούθησε την πορτοκαλιά τις επόμενες εβδομάδες. Αν πετάξει πολλούς λαίμαργους βλαστούς, μην τους αφήσεις όλους να δυναμώσουν. Κράτα μόνο όσους μπορούν να αξιοποιηθούν σε σωστή θέση και αφαίρεσε τους υπόλοιπους όσο είναι ακόμα τρυφεροί.

Το καλό κλάδεμα δεν φαίνεται μόνο την ίδια ημέρα. Φαίνεται στην ισορροπημένη νέα βλάστηση, στον καλύτερο αερισμό, στη δυνατότερη καρποφορία και στο ότι το δέντρο παραμένει εύκολα διαχειρίσιμο χρόνο με τον χρόνο.

Συχνές ερωτήσεις